ရင်ထဲ ညှိ​စေ​သော ဇာတ်လမ်းများ ​ပြောနည်း - အပိုင်း ၁

အပိုင်း ၁ - ကိုယ့်ရဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ရှာ​ဖွေခြင်း

ဒီအခန်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ခင်ဗျားမှာ ရှိပြီးသား  ခင်ဗျားရဲ့ ဘဝအခိုက်အတန့်တွေ၊ မှတ်ဉာဏ်လေးတွေနဲ့ ခင်ဗျားကို ခင်ဗျားဖြစ်လာစေခဲ့တဲ့ အလှည့်အပြောင်းလေးတွေကို ဖော်ထုတ်ဖို့ပါပဲ။

​Matthew Dicks ပြောတာက "ထူးခြားတဲ့ ဘဝကို နေစရာ မလိုပါဘူး၊ သာမန်ဘဝကို နက်နက်နဲနဲ သတိထားမိဖို့ပဲ လိုပါတယ်" တဲ့။

​အနှစ်ချုပ်: ဇာတ်လမ်းကောင်းတွေ ပြောပြနိုင်ဖို့နေ့စဉ်ဘဝထဲက ပြောပြသင့်တဲ့ အခိုက်အတန့်လေးတွေကို မြင်တတ်အောင် လေ့ကျင့်ရမယ်။

​အခန်း ၁ — ငါ မင်းကို ကတိပေးတယ်

• ​ရဲရဲသာ လုပ်ကြည့်!

ဇာတ်လမ်းပြောတယ်ဆိုတာ စင်ပေါ်က လူတွေအတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။ ခင်ဗျားနဲ့လည်း ဆိုင်တယ်။ ဇာတ်လမ်း​ ပြောတတ်တာက ခင်ဗျားရဲ့ ဆက်ဆံရေး၊ စကားပြောဆိုမှု၊ သင်ကြားမှုနဲ့ စည်းရုံးနိုင်စွမ်းကို အံ့ဩလောက်အောင် တိုးတက်စေတယ်။ ခင်ဗျားရဲ့ ဘဝကို ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းလာ​စေမှာ၊ ပိုပြီး လူသားဆန်လာစေမှာ သေချာတယ်။ ကတိပေးပါတယ်၊ ဒီနည်းလမ်းတွေ အတိုင်း လိုက်လုပ်ရင် ခင်ဗျားလည်း ထိရောက်တဲ့ ဇာတ်လမ်းပြောသူ ဖြစ်လာမယ် ဆိုတာ။

​အခန်း ၂ — ဇာတ်လမ်းဆိုတာ ဘာလဲ? (ညစာ စမ်းသပ်ချက်ဆိုတာကော?)

• ​ပြောင်းလဲမှုသာ အဓိက!

ဇာတ်လမ်းဆိုတာ ရိုးရိုး အဖြစ်အပျက်တစ်ခု မဟုတ်ဘူး။ ဒါဟာ အချိန်နဲ့အမျှ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြောင်းလဲမှု တစ်ခုဖြစ်ရမယ်။ ဇာတ်လမ်းအစနဲ့ အဆုံးမှာ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်၊ ခံစားချက် ဒါမှမဟုတ် ယုံကြည်ချက် တစ်ခုခု ပြောင်းလဲသွားရမယ်။ ပြောင်းလဲမှု မရှိရင် မှတ်တမ်းစကားပဲ ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။

• ​သတိထား: သူများဇာတ်လမ်းကို မပြောဘဲ၊ ခင်ဗျားရဲ့ ဇာတ်လမ်းကိုသာ ပြောပါ၊ ခင်ဗျားက ဇာတ်ဆောင်ပဲ။
• ​Dinner Test (ညစာ စမ်းသပ်ချက်): ခင်ဗျား သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ညစာစားရင်း သဘာဝအတိုင်း ပြောမယ့် ပုံစံအတိုင်းပဲ ပြောပါ၊ မဖန်တီးပါနဲ့။ လူတွေဟာ ခင်ဗျားရဲ့ စစ်မှန်မှုကိုပဲ ချစ်ကြမှာ။

​အခန်း ၃ — ဘဝ တစ်သက်တာ အိမ်စာ

• ​နေ့တိုင်း ရတနာရှာ!

ဒါက ဒီစာအုပ်ရဲ့ အရေးအကြီးဆုံး အလေ့အကျင့်ပဲ။ ညတိုင်း၊ အိပ်ရာမဝင်ခင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးပါ- “ဒီနေ့ထဲကနေ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ပြောရမယ်ဆိုရင်၊ ဘာဖြစ်မလဲ?” ပြီးရင် ဝါကျတစ်ကြောင်း၊ နှစ်ကြောင်းလောက် ချရေးလိုက်ပါ။

• ​ဒီအလေ့အကျင့်က ခင်ဗျားရဲ့ဦးနှောက်ကို အဓိပ္ပာယ်ကို ရှာဖွေတတ်အောင် လေ့ကျင့်ပေးတယ်။
• ​ခင်ဗျားရဲ့ သာမန်ဘဝက​နေ ဇာတ်လမ်း​တွေ ​ပြောပြဖို့ ကုန်ကြမ်းတွေ ရလာစေမယ်။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ပိုပြီး ဂရုတစိုက်နဲ့ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်တတ်လာမယ်။

​အခန်း ၄ — ကလောင်ထိပ်မှာ အိပ်မက်မက်ခြင်း

• ​ရေးရင်းနဲ့ ပြန်သတိရ!

ခင်ဗျား မမှတ်မိဘူးလို့ ထင်ရတဲ့ အသေးစိတ်လေးတွေဟာ စာစရေးလိုက်တာနဲ့ ပေါ်လာတတ်တယ်။ စိတ်ကူးမရှိရင်တောင် စိတ်ထဲပေါ်လာတာကို ၁၀ မိနစ် ဆက်တိုက် ရေးချလိုက်ပါ။ ဘာမှ စိစစ်မနေနဲ့။ခင်ဗျားရဲ့ မသိစိတ်က ဇာတ်လမ်းအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အပိုင်းတွေကို ပေးလာလိမ့်မယ်။ ခင်ဗျားရဲ့ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းကို လှုပ်နှိုးလိုက်ပါ။

​အခန်း ၅ — ပထမ၊ နောက်ဆုံး၊ အကောင်းဆုံး၊ အဆိုးဆုံး

• ​ချက်ချင်း စိတ်ကူးထုတ်!

ဇာတ်လမ်းစိတ်ကူးတွေ ထုတ်ဖို့အတွက် အရမ်းအဆင်​ပြေတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ရှိတယ်။ ဒီအချက် (၄) ချက်နဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်​မေးကြည့်ပါ။

• ​ပထမ (ပထမဆုံး အမှား၊ ပထမဆုံး အလုပ်)
• ​နောက်ဆုံး (နောက်ဆုံး ပျော်ရွှင်ခဲ့ရတဲ့အချိန်)
• ​အကောင်းဆုံး (အကောင်းဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်)
• ​အဆိုးဆုံး (အဆိုးဆုံး ဝေဖန်မှု)
​စိတ်ခံစားမှု ရှိတဲ့ အခိုက်အတန့်တွေတိုင်းဟာ ဇာတ်လမ်းတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

​“ခင်ဗျားမှာ ပြောပြဖို့ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ဇာတ်လမ်းပေါင်း ရာချီရှိနေပြီ။ ခု ခင်ဗျား သတိထားမိဖို့ပဲ လို​တော့တယ်။”
​

​ခင်ဗျားရဲ့ ဘဝ ဇာတ်လမ်း​တွေကို ရှာ​ဖွေနည်း

ကျွန်​တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝဟာ အပြင်ပန်းကကြည့်ရင် သာမန်လေးတွေလိုပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ စိတ်ခံစားမှု၊ ပြောင်းလဲမှု ဒါမှမဟုတ် "အာ... ဒီလိုကိုး" ဆိုတဲ့ ထိုးထွင်းဉာဏ်တွေ ပါနေတဲ့ ဇာတ်လမ်းကောင်းလေးတွေ ရှိ​နေကြပါတယ်။ Matthew Dicks က အဲဒီအခိုက်အတန့်တွေကို ရှာဖွေပြီး ဖမ်းဆုပ်နိုင်မဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း ၅ မျိုးကို ​ဖော်ပြထားပါတယ်။

၁။ ဘဝ တစ်သက်တာ အိမ်စာ

• ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ: ညတိုင်း အိပ်ခါနီးလေးမှာ၊ ဒီနေ့ ခင်ဗျားအတွက် ဇာတ်လမ်းဖြစ်နိုင်တဲ့ အကောင်းဆုံး အခိုက်အတန့်လေး တစ်ခုကို စာကြောင်းတစ်ကြောင်း၊ နှစ်ကြောင်းလောက် ရေးချလိုက်ပါ။

​နမူနာ-

• ​မက်သယူးရဲ့ သမီး- "ကျွန်တော့်သမီးလေးက သူအသက်ကြီးသွားရင်ရော ချစ်နေဦးမလား မေးတော့၊ ကျွန်တော် ချစ်တဲ့သူတွေကို ဆုံးရှုံးရမှာကို ဘယ်လောက်ကြောက်နေလဲဆိုတာ သဘောပေါက်သွားတယ်" တဲ့။
• ​ဘာလို့ အလုပ်ဖြစ်လဲ: သေးငယ်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ခံစားချက် ပြင်းတယ်။ ငါးစက္ကန့်စာ 'ဟာခနဲ' သိလိုက်တဲ့ အချိန် (ကြောက်ရွံ့မှု) ပါနေတယ်။

• ​ကျောင်းသားတစ်ယောက်ရဲ့ အမေး- "ဒီနေ့ စာသင်ပြီးတော့ ကျောင်းသားတစ်ယောက်က 'ဆရာ အဆင်ပြေရဲ့လား' လို့ မေးတယ်။ အဲ့ချိန်မှ ဘယ်သူမှ ကျွန်တော့်ကို အဲဒီလို မမေးဖူးမှန်း သိလိုက်ရတယ်" တဲ့။
• ​ဘာလို့ အလုပ်ဖြစ်လဲ: ရိုးရိုးလေးပဲ၊ ဒါပေမဲ့ အထီးကျန်မှုနဲ့ ချိတ်ဆက်မှုကို ဖော်ထုတ်ပေးတယ်။ ဇာတ်လမ်းရဲ့ အစပဲ။

​၂။ ငါးစက္ကန့် အခိုက်အတန့် ရှာ​ဖွေနည်း

• ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ: ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ထဲမှာ သိမ်မွေ့တဲ့ ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု ဖြစ်သွားတဲ့ တစ်စက္ကန့်လေးကို ရှာကြည့်ပါ။

​နမူနာ-

• ​အချစ်ဆုံး သူငယ်ချင်း- "ငါပြောင်းတော့မယ်ပြောတော့ သူက မနေပါနဲ့လို့ မပြောဘဲ ဖက်လိုက်တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ခင်မင်မှုစစ်စစ်ဆိုတာ စကားလုံး မဟုတ်ဘဲ ရှိနေပေးတာမှန်း ငါသဘောပေါက်သွားတယ်။"
• ​ပြောင်းလဲမှု: သူငယ်ချင်းဆိုတာ စကားပြောတာကနေ → တည်ရှိနေတာ ဖြစ်သွားတယ်။ အဖက်ခံရတဲ့ ငါးစက္ကန့်က အရေးကြီးဆုံးပဲ။

• ​ခိုးမိတဲ့ကလေး- ကျောင်းရန်ပုံငွေပွဲက ပိုက်ဆံကို ခိုးတာမိတော့ ကျောင်းအုပ်ကြီးက "မင်းက ကလေးဆိုးမဟုတ်ဘူး၊ ရွေးချယ်မှုမှားသွားတာပဲ" လို့ ပြောတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခွင့်ဆိုတာ ရှိမှန်း သိလိုက်ရတာတဲ့။
• ​ပြောင်းလဲမှု: ရှက်ရွံ့စိတ်ကနေ → မျှော်လင့်ချက်ဖြစ်သွားတယ်။

​၃။ ညစာစားပွဲ စမ်းသပ်ချက်

• ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ: ခင်ဗျားရဲ့ဇာတ်လမ်းကို သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ညစာစားရင်း ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ပြောပြသလိုမျိုး ပြောကြည့်။ ပုံမှန် စကားပြောသံ ဖြစ်နေရမယ်။

​နမူနာ (ညစာစားသလို ပြောတာ)-
​"အဲဒါနဲ့ ငါက ငါးတန်းကျောင်းသားတွေရှေ့မှာ ရပ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းအကြောင်း ရှင်းပြတော့မလို့၊ ငါ့ဘောင်းဘီဇစ်က ပြုတ်ကျနေတာလေ။ 'ငါ ပြင်ရမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဘယ်သူမှ မမြင်ပါစေနဲ့လို့ ဆုတောင်းရမလား' ပဲ စဉ်းစားနေမိတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်၊ သူတို့ အကုန်လုံး မြင်ကြတာပေါ့။"

• ​ဘာလို့ အလုပ်ဖြစ်လဲ: ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းနဲ့ သဘာဝကျတယ်။ စာအုပ်ထဲက စကားလုံးတွေ မဟုတ်ဘူး။

​ဒီလို မဟုတ်ဘူး: "အရှက်ရစရာ အခိုက်အတန့်တစ်ခုမှာ၊ ကျွန်တော့်ဘောင်းဘီကို ကလေးနှစ်ဆယ့်ငါးယောက်ရဲ့ အံ့ဩတကြီး ကြည့်နေမှုအောက်မှာ ဇစ်မပိတ်ဘဲ ရှိနေတာကို တွေ့လိုက်ရသည်..." (ဒါက အရမ်း စာပေဆန်လွန်းတယ်)

​၄။ က​လောင်အဆုံးမှာ အိပ်မက်မက်ခြင်း

• ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ: စိတ်ထဲရှိတဲ့အတိုင်း ၁၀ မိနစ်လောက် ဆက်တိုက် ရေးချပြီး ဘယ်လို မေ့နေတဲ့ ဘယ်အမှတ်ရစရာတွေ ပေါ်လာမလဲဆိုတာ ကြည့်လိုက်ပါ။

​နမူနာ-
• ​ခေါင်းစဉ်: "နောက်ဆုံး ကြောက်ခဲ့ရတဲ့ အချိန်..."
• ​ရေးနေရင်းနဲ့ "အသက် ၇ နှစ်မှာ ဈေးဝယ်စင်တာမှာ လမ်းပျောက်ခဲ့တာ" ကို စရေးမိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရေးရင်းနဲ့ "အမေက ​အလုပ်ကနေ လာကြိုဖို့ နောက်ကျတော့ ပလက်ဖောင်းမှာ ထိုင်စောင့်နေတဲ့အချိန်" ကိုပါ သတိရသွားတယ်။
• ​အဓိပ္ပာယ်: မူလအမှတ်ရစရာ နှစ်ခုကြားက ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ထုတ်ပေးလိုက်တာပဲ။ အမေပေါ် မှီခိုနေရတာ မပြီးဆုံးသေးဘူးဆိုတဲ့ စိတ်ခံစားချက် အမှန်တရားက ထွက်လာတယ်။

​၅။ ပထမဆုံး/ ​နောက်ဆုံး/ အ​ကောင်းဆုံး/ အဆိုးဆုံး

• ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ: ဒီခေါင်းစဉ် ၄ ခုနဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ ဘဝအကြောင်း ဖြေကြည့်ပါ။ အဖြေတစ်ခုစီက ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ရဲ့ မျိုးစေ့ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

​နမူနာ-
• ​ပထမဆုံး အနမ်း- "၁၂ နှစ်သား၊ စာကြည့်တိုက်နောက်ကွယ်မှာ။ Dr. Pepper အရသာရတယ်။ ဆန်းကြယ်မယ် ထင်ထားတာ စေးကပ်ရှုပ်ထွေးနေတာပဲလို့ တွေးမိတယ်"
• ​→ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ လက်တွေ့အကြောင်း ဇာတ်လမ်းဖြစ်နိုင်တယ်။

• ​နောက်ဆုံး ကျောင်းပိတ်ရက်- "ငါးတန်းကလေးတွေ ​ကျောင်း​နောက်ဆုံး​နေ့ နှုတ်ဆက်တော့ တစ်ယောက်က 'ကျွန်တော့်ကို လက်မလျှော့တဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်' လို့ တိုးတိုးလေးပြောတယ်။ ငါ တကယ် လက်လျှော့မလိုဖြစ်ခဲ့တာ သဘောပေါက်သွားတယ်"
• ​→ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သံသယဝင်မှုနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်အကြောင်း ဇာတ်လမ်း။

• ​အကောင်းဆုံး လက်ဆောင်- "မင်္ဂလာပွဲနေ့မှာ အဖေက သူ့နာရီဟောင်းကို ပေးတယ်။ ငယ်ငယ်က အဲဒါကို ခိုးဝတ်ဖူးတယ်။ မင်း အခု နာရီကို ထိန်းသိမ်းဖို့ အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီ လို့ ပြောလိုက်သလိုပဲ"
• ​→ ရင့်ကျက်မှုနဲ့ အမွေအနှစ်အကြောင်း ဇာတ်လမ်း။

• ​အဆိုးဆုံး အလုပ်- "ညဘက် ဂက်စ်ဆိုင်မှာ အလုပ်လုပ်တော့ သန်းခေါင်ကျော် ခေါင်းလောင်းသံမြည်တိုင်း ကြောက်ခဲ့ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီမှာ လူစိမ်းတွေနဲ့ စကားပြောဖို့ သင်ယူခဲ့ရတယ်"
• ​→ ကြောက်ရွံ့မှုကနေ တိုးတက်လာတဲ့အကြောင်း ဇာတ်လမ်း။

​အနှစ်ချုပ်က​တော့..

အကြီးစား အဖြစ်အပျက်တွေက အရေးမကြီးဘူး။ ခင်ဗျားကို ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့တဲ့ စိတ်ခံစားမှုရှိတဲ့ အခိုက်အတန့်လေးတွေကသာ အရေးပါတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေ ဖြစ်တယ်။

​ဒီနည်းလမ်းတွေ သုံးတဲ့အခါ သတိထားရမှာ-

• ​ဖြစ်ရပ်ကိုမဟုတ်ဘဲ စိတ်ခံစားမှုကိုပဲ အဓိကထား။ ဘာဖြစ်လဲထက် ဘယ်လိုပြောင်းလဲသွားလဲဆိုတာ ကြည့်။
• ​ရိုးသားပါ။ ခင်ဗျားရဲ့ အားနည်းချက်တွေ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတွေက အကောင်းဆုံး ဇာတ်လမ်းကုန်ကြမ်း​တွေ။
• ​သင်ခန်းစာ မဟုတ်ဘဲ အခိုက်အတန့်ကို ဖမ်းယူပါ။ အဓိပ္ပာယ်ကို အတင်းကြီး မထည့်ပါနဲ့၊ သူ့ဘာသာသူ ပေါ်လာပါစေ။
​
ယခု လက်​တွေ့အသုံးချ စာအုပ်ကို Matthew Dicks ရဲ့ Storyworthy စာအုပ်မှ ​ကောက်နှုတ်ပြီး ReadAct အဖွဲ့သားများမှ ပြင်ဆင်၊ တည်းဖြတ်ပါတယ်။

ReadAct: တကယ်​ပြောင်းလဲဖို့ ဖတ်ပြီးရင် ထလုပ်