လူတိုင်း စာရေးကြတယ် - အပိုင်း ၃: ဇာတ်လမ်း ပြောပြခြင်း

လူတွေဆိုတာ ဇာတ်လမ်းတွေနဲ့ပဲ မှတ်မိတာ၊ ယုံကြည်တာ၊ ချိတ်ဆက်တာပါ။ စျေးကွက် ရှာဖွေတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ စီးပွားရေး စာရေးတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကိုယ့်အချက်အလက်တွေကို တင်ပြနေတာထက်၊ တကယ့် ဇာတ်လမ်းကောင်းတွေကို ပြောပြနေတဲ့ပုံစံ ဖြစ်ရမှာ။

ဇာတ်လမ်းကောင်း တစ်ခုက သတင်းအချက်အလက်ကို ခံစားချက်ဖြစ်အောင်၊ ခံစားချက်ကို လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲပေးနိုင်စွမ်းရှိတယ်တဲ့။

Ann Handley ကတော့ ဘယ်သူမဆို (မာကတ်တင်းသမားပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဘလော့ဂါပဲဖြစ်ဖြစ်) ဇာတ်လမ်းပြောတတ်သူတစ်ယောက်လို တွေးဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ တိုက်တွန်းတယ်။ ကိုယ်ပြောပြတဲ့ အရာထဲမှာ အမှန်တရား၊ ကိုယ်ပိုင်အသံနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ရှာရမယ်ပေါ့။

အဓိက မှတ်ထားရမယ့် အချက်တွေ

၁။ မင်း ကမ္ဘာကြီးကို ဘယ်လို ပြောင်းလဲပေးမလဲ ဆိုတာပဲပြော

ခင်ဗျား ရေးတဲ့စာတိုင်းမှာ ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခု ရှိရမယ်။ ခင်ဗျားရဲ့ စာဖတ်သူအတွက် ဘယ်လိုပြောင်းလဲမှုမျိုးကို ဖန်တီးပေးချင်တာလဲ။ ကိုယ်ရောင်းတဲ့ ပစ္စည်းကို အာရုံစိုက်မယ့်အစား၊ ဘာကြောင့် အဲဒီအရာက အရေးကြီးသလဲ ဆိုတဲ့အပေါ် ပိုပြီး အာရုံစိုက်ရမယ်။

ဇာတ်လမ်း သေးသေးလေး (Email၊ Tweet၊ Blog Post) တစ်ခုကတောင် စာဖတ်သူတစ်ယောက်ရဲ့ တစ်နေ့တာကို ပိုလွယ်ကူ၊ ပိုပျော်ရွှင်၊ ဒါမှမဟုတ် ပိုစမတ်ကျအောင် လုပ်ပေးနိုင်တယ်။

"ဇာတ်လမ်းကောင်းဆိုတာ ခင်ဗျားက လူတစ်ယောက်ရဲ့ဘဝကို ဘယ်လိုထူးခြားအောင် လုပ်ပေးနိုင်လဲဆိုတာ ပြသတာပဲ။"

၂။ ခင်ဗျား တစ်ယောက်တည်းသာ ပြောနိုင်တဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ပြော

ခင်ဗျားရဲ့ ထူးခြားမှုက ခင်ဗျားရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံ၊ ခင်ဗျားရဲ့အမြင် ဒါမှမဟုတ် ခင်ဗျားရဲ့ (Brand Voice) အမှတ်တံဆိပ်အသံမှာ ရှိနေတယ်။ သူများလုပ်သလို လိုက်မလုပ်ဘဲ ခင်ဗျားဆီမှာပဲ ရှိတဲ့အရာကို မျှဝေလိုက်ပါ။

စစ်မှန်မှုက အကောင်းဆုံးပါ။ ပေါလစ်တင်ထားတဲ့ စျေးကွက်ဆန်ဆန် စကားလုံးတွေထက် တကယ့်ဇာတ်လမ်းက ပိုပြီး ရင်ထဲထိတယ်။

၃။ ကိုယ်ပိုင်အသံနဲ့ လေယူလေသိမ်း (Voice and Tone)

• ကိုယ်ပိုင်အသံ (Voice) ဆိုတာ ခင်ဗျားရဲ့ မပြောင်းလဲတဲ့ စရိုက်။
• လေယူလေသိမ်း (Tone) ဆိုတာက အဲဒီစရိုက်က အခြေအနေအလိုက် ဘယ်လိုပြောင်းလဲ သွားသလဲဆိုတာ။

ခင်ဗျားရဲ့ စာရေးတဲ့အသံက လူသားဆန်ရမယ်၊ နွေးထွေးရမယ်၊ တခြားသူတွေနဲ့ မတူဘဲ ထူးခြားနေရမယ်။ လေယူလေသိမ်းကိုတော့ ပြောင်းရမယ်။

ဥပမာ- အရေးပေါ်အခြေအနေဆို စာနာမှုအပြည့်နဲ့၊ လူမှုကွန်ရက်မှာဆို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နဲ့၊ သင်ကြားတဲ့အခါဆို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းနဲ့ ယုံကြည်မှုရှိရှိ ပြောရမယ်။

"မင်းရဲ့ဇာတ်လမ်းအသံဟာ မင်းရဲ့လက်ဗွေရာပဲ — ဘယ်သူမှ ကူးလို့မရဘူး။"

၄။ နှိုင်းယှဉ်ပြ ဥပမာ (Analogy) ကို သုံးကြည့်

နှိုင်းယှဉ်ပြ ဥပမာတွေက ရှုပ်ထွေးတဲ့အကြောင်းအရာတွေကို ကိုယ်နဲ့ ရင်းနှီးတဲ့အရာတစ်ခုနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ရှင်းပြတဲ့အတွက် ဖတ်ရတာ လွယ်ကူတယ်။ နားမလည်နိုင်တဲ့ အယူအဆတွေကို မြင်သာအောင် လုပ်ပေးနိုင်ပြီး မှတ်မိလွယ်စေတယ်။

• ဥပမာ: "စာတည်းဖြတ်တာက ဗီရိုရှင်းတာနဲ့ တူတယ် — လုပ်ရတာတော့ ပင်ပန်းတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ပြီးသွားရင် သိပ်ကျေနပ်စရာကောင်းတယ်" လိုမျိုးပေါ့။

အနှစ်ချုပ်ဆိုရရင်...
ဇာတ်လမ်းပြောခြင်းဆိုတာ စာနာမှုကို လက်တွေ့ပြတာပဲ။ အချက်အလက်တွေက သိစေပေမဲ့၊ ပုံပြင်တွေက လှုံ့ဆော်မှု ပေးတယ်။ ရိုးသားပါ၊ ရှင်းပါ၊ စာဖတ်သူကို တစ်ခုခုတော့ ခံစားသွားစေရမယ်။

"ကောင်းတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေဟာ လူတွေကို ဘာတွေးရမယ်ဆိုပြီး အမိန့်ပေးမနေဘူး — ခံစားဖို့နဲ့ ယုံကြည်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်နေတာ။"

လက်တွေ့ လေ့ကျင့်ခန်း ၃ ခု

၁။ ကိုယ်ပြောချင်တဲ့ ဇာတ်လမ်းမြေပုံဆွဲမယ် (The True Story Map)

ရည်မှန်းချက်: ခင်ဗျားရဲ့စာက ဘယ်လိုပြောင်းလဲမှုမျိုးကို ဖန်တီးပေးသလဲဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းသိဖို့။

• ဒီအချက်တွေကို ချရေးလိုက်:
• ခင်ဗျားရဲ့ပရိသတ်က ဘယ်သူတွေလဲ။
• သူတို့မှာ ဘာပြဿနာရှိလဲ။
• ခင်ဗျားရဲ့ အကြံ/ပစ္စည်း/အကြောင်းအရာက သူတို့ရဲ့အခြေအနေကို ဘယ်လို ပြောင်းလဲပေးမလဲ။
• ပြီးရင် အဲဒါကို စာသုံးကြောင်းပါ ဇာတ်လမ်းလေးအဖြစ် ပြောင်းလိုက်:
• “X ကို မသုံးခင်မှာ လူတွေက __ နဲ့ ရုန်းကန်နေရတယ်။ __ ပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ သူတို့ __ ဖြစ်သွားပြီ။ အခု __ ဖြစ်နေပြီ။”

၂။ ကိုယ့်အသံကို ရှာမယ် (Voice Finder)

ရည်မှန်းချက်: ခင်ဗျားရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ လေယူလေသိမ်းကို ရှာဖွေဖို့။

• ခေါင်းစဉ်တိုလေးတစ်ခု ရွေးလိုက် (ဥပမာ- "တစ်ပတ်တာကို အားအပြည့်နဲ့ ဘယ်လိုစရမလဲ")။
• ပုံစံ ၃ မျိုးနဲ့ ရေးပါ:
• ဖော်ဖော်ရွေရွေ စကားပြောပုံစံ
• တရားဝင်ပြီး ပညာရှင်ဆန်တဲ့ပုံစံ
• ပျော်စရာကောင်းပြီး ဟာသဆန်တဲ့ပုံစံ
• အသံထွက်ဖတ်ကြည့်။ ဘယ်တစ်ခုက ခင်ဗျားအတွက် ဒါမှမဟုတ် ခင်ဗျားအမှတ်တံဆိပ်အတွက် အသင့်တော်ဆုံး အသံဖြစ်မလဲ။

၃။ နှိုင်းယှဉ်ပြ ဥပမာတွေ တည်ဆောက်မယ် (Analogy Builder)

ရည်မှန်းချက်: ခက်တဲ့ အယူအဆတွေကို ရှင်းလင်းမြင်သာအောင် လုပ်ဖို့။

• ခင်ဗျားရဲ့ ပရိသတ် နားလည်ရခက်တဲ့ အရာတစ်ခုကို ရွေး (ဥပမာ- Content Strategy၊ SEO၊ အချိန်စီမံခန့်ခွဲမှု)။
• အဲဒါကို နေ့စဉ်ဘဝထဲက ရိုးရှင်းတဲ့ အရာတစ်ခုနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပါ:
• "Content Strategy ဆိုတာ အဆောက်အဦဆောက်တဲ့ပုံစံမျိုးပဲ — အုတ်မြစ်ခိုင်မှ အပေါ်ထပ် ဆောက်လို့ရမှာ။"
• အဲဒီ အယူအဆအတွက် နှိုင်းယှဉ်ပြ ဥပမာ အသစ် ၃ ခု ထပ်ရေးကြည့်။

အကယ်လို့ ဒီစာက မိတ်ဆွေအတွက် အကျိုးရှိတယ်၊ အသုံးဝင်တယ်ဆို စာရေးတာကို စိတ်ဝင်စားတဲ့ တခြားသူတွေလည်း ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်အောင် ပြန်ညွှန်းပေးပြီး ကူညီပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံ အပ်ပါတယ်။ အဆုံးထိ အချိန်ပေး ဖတ်ရှုပေးတဲ့ အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ယခု လက်တွေ့ အသုံးချစာအုပ်ကို Ann Handley ရဲ့ Everybody Writes စာအုပ်မှ ကောက်နှုတ်ပြီး ReadAct အဖွဲ့သားများမှ ပြင်ဆင်၊ တည်းဖြတ်ပါတယ်။

ReadAct: တကယ်​ပြောင်းလဲဖို့ ဖတ်ပြီးရင် ထလုပ်