အာဖရိကတိုက်က ဖန်ဆင်းရှင်နတ်ဘုရားကြီး ဘန်ဂိုမာ (Bungoma) နှင့် ကွန်ဂိုလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်း

ဒဏ္ဍာရီတွေ၊ ပုံပြင်တွေဆိုတာ လူသားမျိုးနွယ်နဲ့အတူ ထပ်တူရှိနေခဲ့တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်တွေပါ။ ကမ္ဘာအနှံ့က ဒဏ္ဍာရီတွေထဲမှာ လူသိနည်းသေးပေမဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ ပုံပြင်တွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ အဲဒီထဲကမှ ဒီတစ်ခါ လူသိနည်းတဲ့ ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုအကြောင်း ပြောပြချင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ အာဖရိကတိုက်၊ ကွန်ဂိုဒေသက ဘန်ဂိုမာ (Bungoma) ဆိုတဲ့ မြွေနတ်ဘုရားအကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘန်ဂိုမာ (Bungoma)

ဘန်ဂိုမာဆိုတာ ကွန်ဂိုလူမျိုးစုတွေရဲ့ ဖန်ဆင်းရှင်နတ်ဘုရား တစ်ပါးလို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။ သူဟာ ကမ္ဘာဦးကာလတုန်းက အရာအားလုံးကို ဖန်တီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက သူဟာ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မြွေကြီး အဖြစ် ပုံဖော်ခံရတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာကြီးဟာ ကမ္ဘာမြေကြီးတစ်ခုလုံးကို ပတ်ချာလည် ရစ်ပတ်ထားနိုင်တယ်လို့လည်း ပြောစမှတ်ပြုကြပါတယ်။

အများသောအားဖြင့် လူသိများတဲ့ ဖန်တီးရှင်နတ်ဘုရား ဒဏ္ဍာရီတွေဟာ အနောက်တိုင်းဒဏ္ဍာရီ (ဥပမာ- ဂရိ၊ ရောမ) ဒါမှမဟုတ် အရှေ့တိုင်းဒဏ္ဍာရီ (ဥပမာ- တရုတ်၊ အိန္ဒိယ) တွေက များပါတယ်။ ပြီးတော့လူသားနတ်ဘုရားတွေများပါတယ်။ သို့သော် အာဖရိကန် ဖန်တီးရှင်နတ်ဘုရား တစ်ပါးဖြစ်တဲ့ ဘန်ဂိုမာဟာ ‌မြွေတစ်ကောင် ဖြစ်နေပြီး လူသိနည်းသေးပေမဲ့ သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဟန်၊ ထူးခြားတဲ့ စွမ်းအားတွေနဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ဒဏ္ဍာရီ အများအပြားမှာ မြွေတွေကို နတ်ဘုရားတွေ၊ စွမ်းအားကြီးတဲ့ သတ္တဝါတွေအဖြစ် ကိုးကွယ်တာ၊ ပုံဖော်တာ ရှိပေမဲ့ ဖန်တီးရှင်နတ်ဘုရားအဖြစ် အင်မတန်ကြီးမားတဲ့ မြွေကြီးတစ်ကောင်ကို ပုံဖော်ထားတာကတော့ထူးခြားပါတယ်။

ကမ္ဘာကြီး ဖန်ဆင်းသူ ဘန်ဂိုမာ

လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ထောင်သောင်းမကသော ကမ္ဘာဦးကာလတုန်းက အရာအားလုံးသည် မှောင်မိုက်ပြီး ဗလာနတ္တိဖြစ်နေခဲ့သည်။ မြေပြင်မရှိ၊ ကောင်းကင်မရှိ၊ မည်သည့်အရာမှ မရှိ။ ထိုအမှောင်ထုထဲတွင် ဘန်ဂိုမာ အမည်ရှိ ဧရာမ မြွေကြီးတစ်ကောင်သာ အိပ်စက်နေခဲ့သည်။ သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကြီးမှာ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးကို ရစ်ပတ်ထားနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားလှသည်။

တစ်နေ့သ၌ ဘန်ဂိုမာသည် နိုးထလာပြီး အလင်းရောင်ကို တောင့်တလာသည်။ သူသည် ပါးစပ်ကို ဖြည်းညှင်းစွာ ဖွင့်ဟလိုက်သောအခါ မီးလျှံများ တအုံးအုံး ထွက်ပေါ်လာသည်။ ထိုမီးလျှံများထဲမှ နေမင်းကြီး ပေါ်ထွက်လာပြီး ကမ္ဘာဦးအမှောင်ထုကို အလင်းရောင်ဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြိုခွင်းလိုက်သည်။ နေမင်းကြီး၏ နွေးထွေးမှုကြောင့် ဘန်ဂိုမာ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ချွေးများ စီးကျလာသည်။ ထိုချွေးများမှ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

ဘန်ဂိုမာသည် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာများ၏ ကျယ်ပြန့်မှုနှင့် အေးချမ်းမှုကို နှစ်သက်လှသည်။ သူသည် ရေထဲတွင် ကူးခတ်ရင်း ကိုယ်ခန္ဓာကို လှုပ်ရှားလိုက်သောအခါ မြေကြီးများ လှုပ်ခါသွားပြီး တောင်တန်းကြီးများ ထိုးထွက်လာသည်။ သူ၏ အသက်ရှုသံများမှ လေများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ထိုလေများက မြေပြင်ပေါ်ရှိ အရာအားလုံးကို ရွေ့လျားစေသည်။

ထို့နောက် ဘန်ဂိုမာသည် ပိုမိုလှပသော အရာများကို ဖန်တီးလိုလာသည်။ သူသည် သူ၏ အကြေးခွံများမှ အစေ့အဆံများကို ဖန်တီးကာ ကမ္ဘာမြေပေါ်သို့ ကြဲချလိုက်သည်။ ထိုအစေ့အဆံများမှ သစ်ပင်ကြီးများ၊ ပန်းများ နှင့် မြက်ပင်များ ပေါက်ရောက်လာသည်။ သူ၏ အသားမှ တိရစ္ဆာန်မျိုးစုံ ကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး သူ၏ ဉာဏ်ပညာမှ လူသားများ ကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ လူသားများကိုမူ ကမ္ဘာကြီးကို စောင့်ရှောက်ရန်နှင့် သဘာဝတရားနှင့် သဟဇာတဖြစ်စွာ နေထိုင်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။

ဘန်ဂိုမာသည် အရာအားလုံးကို ဖန်တီးပြီးနောက် သူသည် ကမ္ဘာကြီးကို တစ်ပတ်ပြန်လည် ရစ်ပတ်ကာ နက်ရှိုင်းစွာ အိပ်စက်ခြင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်သွားခဲ့သည်။ သူအိပ်စက်နေသော်လည်း သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကြီးမှာ အနည်းငယ် လှုပ်ရှားနေဆဲဖြစ်သည်။ သူလှုပ်ရှားလိုက်တိုင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် ငလျင်များ၊ မီးတောင်များ ပေါက်ကွဲခြင်း နှင့် မုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုအရာများသည် ဘန်ဂိုမာသည် အိပ်မောကျနေသော်လည်း ကမ္ဘာကြီးကို ထိန်းချုပ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

ကွန်ဂိုလူမျိုးစုများကမူ ဘန်ဂိုမာသည် ကမ္ဘာမြေကြီးအောက်တွင် အိပ်စက်နေဆဲဖြစ်ပြီး တစ်နေ့နေ့တွင် သူနိုးထလာပါက ကမ္ဘာကြီးသည် ပြောင်းလဲသွားမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သူတို့သည် ဘန်ဂိုမာကို လေးစားစွာ ကိုးကွယ်ကြပြီး ကမ္ဘာကြီးကို စောင့်ရှောက်ရန် သူပေးအပ်ခဲ့သော တာဝန်ကို အလေးအနက်ထား ဆောင်ရွက်ကြသည်။

ကွန်ဂိုလူမျိုးများနှင့် သမိုင်းနောက်ခံ

ဘန်ဂိုမာ ဒဏ္ဍာရီကို ယုံကြည်ကြတဲ့ ကွန်ဂိုလူမျိုးတွေဟာ အာဖရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းမှာ အဓိကနေထိုင်ကြတဲ့ လူမျိုးစုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ဘန်တူ (Bantu) လူမျိုးများ ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘန်တူလူမျိုးတွေရဲ့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကြီး (Bantu Migration) ကနေ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြတာပါ။

လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ မှ ၅,၀၀၀ ခန့်က အာဖရိကအနောက်ပိုင်း (ယခုခေတ် ကင်မရွန်းနှင့် နိုင်ဂျီးရီးယားဒေသ) မှ စတင်ခဲ့သော ဘန်တူလူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကြီးသည် အာဖရိကတိုက်၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ မြေပုံကို ပြောင်းလဲစေခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ဟာ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်သို့ ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပြီး လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သံသတ္တုလုပ်ငန်းနှင့် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူခြင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာအသစ်များကို သယ်ဆောင်သွားခဲ့ကြပါတယ်။ ကွန်ဂိုဒေသကိုတော့ ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်မှ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့တယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။

၁၄ ရာစုဝန်းကျင်မှာ ကွန်ဂိုမြစ်ဝှမ်းတစ်ဝိုက်မှာ အင်အားကြီးမားတဲ့ ကွန်ဂိုဘုရင့်နိုင်ငံတော် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီနိုင်ငံတော်ဟာ ယခုခေတ် အန်ဂိုလာ (Angola)၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (Democratic Republic of Congo) နဲ့ ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Congo) ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို အကျုံးဝင်ခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ မြို့တော်ကတော့ Mbanza Kongo ဖြစ်ပြီး စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်၊ စီးပွားရေးနဲ့ စစ်ရေးအင်အားတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

၁၅ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှာ ပေါ်တူဂီတွေနဲ့ စတင်ထိတွေ့ခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို လက်ခံခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး အာဖရိကနိုင်ငံတွေထဲက တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာတော့ ကျွန်ကုန်ကူးမှုနဲ့ ပေါ်တူဂီတို့ရဲ့ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့မှုဒဏ်ကို ခံခဲ့ရပြီး ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းမှာ လုံးဝလွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။

ကွန်ဂိုလူမျိုးစုတွေမှာ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ အနုပညာနဲ့ ရိုးရာဓလေ့တွေ ရှိကြပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ပန်းပုထုလုပ်မှု၊ မျက်နှာဖုံးများ၊ ဂီတနဲ့ အကတွေဟာ ကမ္ဘာကျော်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွေမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဟာ အဓိကဘာသာဖြစ်လာပေမဲ့ ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုတွေနဲ့ ဘန်ဂိုမာလို ဒဏ္ဍာရီတွေဟာလည်း သူတို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်တွေအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Author - Whisper Ink Ai1986